A-vitamine ayeke akota ye so ayeke mû ngangu na tere ti zo, a yeke a-organique so a wara ni na yâ ti kobe. Ala yeke sala kota kusala na yâ maïngo ti zo, maïngo ti lo, nga na salango ye ti tele ti lo, na ala yeke akota ye so ayeke sala kusala ti bata seni. Ti wara ye pëpe alingbi ti sara ngangu na ndo ti seni ti zo. Me, a lingbi a mû pëpe a-vitamine teti ngoi mingi. Na tapande, a lingbi zo ate pëpe gbâ ti avitamine tongana vitamine C, vitamine E nga na vitamine B. Ti te avitamine ahon ndo ni alingbi ti sala si zo awara kpale, na a lingbi ti sala si lo wara asioni ye nde nde hio. Na tapande, ti mû vitamine aninga-a lingbi ti sara si zo awara urate, oxalate nga na atênë na yâ ti rein, nga na ambeni ye so ayeke sara si lo yeke na nzoni seni pëpe tongana fufu, li ti lo ason, bê ti lo ason nga lo yeke vomité. Tongaso, a lingbi a sala kusala na ala alingbi na bezoin ti zo oko oko nga na gbe ti fango lege ti mbeni docteur.
Ti hinga wala a lingbi ti mû a-vitamine mingi teti ngoi mingi, a zia lege na zo oko oko ti kobela ni. Tongana zo ti kobela ni ayeke na mbeni kpale ti vitamine so aninga, a lingbi ti sara kua na ni aninga. Me, teti azo so ayeke na nzoni seni, a yeke nzoni pëpe ti sala kusala na ni teti ngoi mingi. Mbilimbili:
1. A lingbi ti mû ngoi mingi-? Tongana tele ti zo ayeke na a-vitamine mingi pëpe, nyongo a-vitamine mingi alingbi ti mû maboko na a-vitamine so amanke, so ayeke na nzoni ye ti sava na azo ti kobela so ayeke na a-vitamine mingi pëpe teti ngoi mingi.
2. A lingbi pëpe ti tene a sara kua na ni teti ngoi mingi. Mingi ti azo so ayeke na nzoni seni ayeke wara avitamine na yâ ti kobe na yâ ti gigi ti ala ti lâ oko oko. A-vitamine so ayeke sara si terê ti zo ayeke na bezoin ni nga a hunda pëpe ti tene zo ate ni ahon ndo ni. Ti nyon ni aninga-a lingbi ti sara si zo awara vitamine, na a sara sioni na terê ti lo. A yeke bâ nga a-vitamine mingi tongana yorö na mingi ni a yeke nzoni pëpe ti tene zo asara kua na ni aninga-; a lingbi a mû ala tâ gi alingbi na mbeti so docteur afa.
Na gbe ti wango ti mbeni docteur, a lingbi a mû na lo ambeni vitamine so ayeke na lege ni. Kpe ti nyon wala ti nyon gbâ ti avitamine na lege ti bango ndo pëpe. Bata kobe so ayeke nde nde, na tengo nyama nga na alê ti kobe na lege ni, na kpe ti te kobe gi tongaso, ti sala régime nga na ambeni ye so ayeke nzoni pëpe. Ti te vitamine so alingbi ayeke mû lege na tele ti zo ti duti na nzoni seni.